مالیات در کانادا؛ از درآمد و حقوق تا مالیات شرکت‌ها

مالیات در کانادا یکی از مهم‌ترین هزینه‌هایی است که مهاجران، دانشجویان، کارمندان، صاحبان کسب‌وکار و سرمایه‌گذاران باید پیش از شروع زندگی یا فعالیت اقتصادی در این کشور بشناسند. برخلاف تصور رایج، یک نرخ ثابت برای مالیات وجود ندارد؛ مبلغ نهایی به میزان درآمد، استان محل اقامت، نوع درآمد، وضعیت اقامت مالیاتی و اعتبارها و کسورات قابل استفاده بستگی دارد.

در سال ۲۰۲۶، پایین‌ترین نرخ مالیات فدرال اشخاص حقیقی ۱۴ درصد است و برای درآمدهای بالاتر به‌صورت پلکانی تا ۳۳ درصد افزایش پیدا می‌کند. علاوه بر این مالیات، استان یا قلمرو محل اقامت نیز مالیات جداگانه‌ای دریافت می‌کند. بنابراین برای پاسخ دقیق به سؤال «مالیات در کانادا چقدر است؟» نمی‌توان تنها به یک درصد اشاره کرد. در این راهنما، ساختار مالیاتی کانادا، مالیات حقوق، خانه، خودرو، دانشجویان، انتقال پول، فارکس و ارز دیجیتال را بر اساس مقررات رسمی بررسی می‌کنیم.

سیستم مالیات در کانادا چگونه کار می‌کند؟

سیستم مالیاتی کانادا بر پایه Self-Assessment یا خوداظهاری طراحی شده است؛ یعنی هر شخص مسئول است درآمد، هزینه‌های قابل کسر، سرمایه‌گذاری‌ها و سایر اطلاعات مالی مرتبط را به‌درستی در اظهارنامه خود ثبت کند. مرجع اصلی مدیریت مالیات فدرال Canada Revenue Agency یا CRA است، هرچند برخی استان‌ها مانند کبک بخشی از مالیات‌های خود را از طریق نهاد مالیاتی استانی مدیریت می‌کنند.

یکی از ویژگی‌های اصلی سیستم مالیات در کانادا، پلکانی بودن مالیات بر درآمد است. به این معنا که اگر درآمد شما وارد یک براکت مالیاتی بالاتر شود، کل درآمد با نرخ آن براکت محاسبه نمی‌شود؛ فقط بخشی از درآمد که در محدوده آن براکت قرار گرفته است با نرخ بالاتر مشمول مالیات می‌شود.

برای مثال اگر درآمد مشمول مالیات فردی در سال ۲۰۲۶ برابر ۸۰ هزار دلار باشد، تمام ۸۰ هزار دلار با نرخ ۲۰.۵ درصد محاسبه نمی‌شود. اولین بخش درآمد تا سقف براکت اول با نرخ ۱۴ درصد و فقط بخش باقی‌مانده در براکت دوم با نرخ ۲۰.۵ درصد محاسبه خواهد شد. بعد از آن نیز اعتبارهای مالیاتی، کسورات و سایر تعدیلات اعمال می‌شوند.

موضوع مهم‌تر، وضعیت اقامت مالیاتی یا Tax Residency است. CRA مسئولیت مالیاتی اشخاص را صرفاً بر اساس تابعیت یا نوع ویزا تعیین نمی‌کند. روابط اقامتی فرد با کانادا، مدت حضور و شرایط زندگی او نیز اهمیت دارد.

به‌طور کلی، فردی که برای اهداف مالیاتی مقیم کانادا محسوب شود باید درآمد جهانی خود یا Worldwide Income را گزارش کند؛ یعنی ممکن است درآمدی که از خارج کانادا به دست آورده نیز در اظهارنامه کانادایی او قابل گزارش باشد. در مقابل، افراد Non-Resident معمولاً فقط نسبت به درآمدهای دارای منبع کانادایی مشمول مالیات کانادا هستند. اقامت بیش از ۱۸۳ روز می‌تواند در برخی شرایط در تعیین وضعیت اقامت مالیاتی مؤثر باشد، اما قاعده ۱۸۳ روز تنها معیار CRA نیست و Residential Ties نیز بررسی می‌شود.

برای افرادی که قصد مهاجرت به کانادا یا راه‌اندازی فعالیت اقتصادی در این کشور را دارند، تعیین وضعیت Tax Residency باید قبل از محاسبه مالیات انجام شود؛ زیرا همین موضوع مشخص می‌کند چه درآمدهایی باید در کانادا گزارش شوند.

انواع مالیات در کانادا کدام‌اند؟

وقتی درباره انواع مالیات در کانادا صحبت می‌کنیم، مالیات بر درآمد فقط یکی از اجزای سیستم است. افراد و شرکت‌ها ممکن است بسته به فعالیت خود با چند نوع مالیات روبه‌رو شوند.

مهم‌ترین آنها شامل مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی، مالیات استانی یا قلمرویی، مالیات شرکت‌ها، GST/HST و مالیات‌های فروش استانی، مالیات بر درآمد اجاره، مالیات و عوارض مرتبط با املاک، مالیات بر سود سرمایه و برخی مالیات‌های خاص مانند Luxury Tax خودروهای گران‌قیمت است.

برای اشخاصی که شرکت دارند نیز سیستم جداگانه‌ای وجود دارد. نرخ عمومی خالص مالیات فدرال شرکت‌ها در کانادا ۱۵ درصد است. شرکت‌های خصوصی تحت کنترل کانادایی یا CCPC که شرایط Small Business Deduction را داشته باشند، برای درآمد واجد شرایط کسب‌وکار کوچک می‌توانند مشمول نرخ خالص فدرال ۹ درصد شوند. مالیات استانی شرکت نیز جداگانه محاسبه می‌شود.

بنابراین افرادی که قصد ثبت شرکت در کانادا دارند نباید نرخ مالیات شخصی را با نرخ Corporate Income Tax اشتباه بگیرند. ساختار شرکت، محل فعالیت، نوع درآمد و واجد شرایط بودن برای Small Business Deduction مستقیماً روی نرخ نهایی تأثیر می‌گذارد.

مالیات در کانادا چقدر است؟ نرخ‌های مالیاتی سال ۲۰۲۶

مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی در کانادا از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود: Federal Income Tax و Provincial/Territorial Income Tax.

براکت‌های رسمی فدرال برای درآمد سال ۲۰۲۶ به این صورت است:

درآمد مشمول مالیات سالانه	نرخ مالیات فدرال ۲۰۲۶
تا ۵۸,۵۲۳ دلار	۱۴٪
از ۵۸,۵۲۳.۰۱ تا ۱۱۷,۰۴۵ دلار	۲۰.۵٪
از ۱۱۷,۰۴۵.۰۱ تا ۱۸۱,۴۴۰ دلار	۲۶٪
از ۱۸۱,۴۴۰.۰۱ تا ۲۵۸,۴۸۲ دلار	۲۹٪
بیش از ۲۵۸,۴۸۲ دلار	۳۳٪

این نرخ‌ها فقط مالیات فدرال هستند. مالیات استان یا قلمرو نیز به آنها اضافه می‌شود. به‌عنوان مثال، نرخ‌های مالیات استانی انتاریو در سال ۲۰۲۶ از ۵.۰۵ درصد شروع می‌شود، در حالی که پایین‌ترین براکت آلبرتا ۸ درصد و پایین‌ترین براکت بریتیش کلمبیا ۵.۶ درصد است. ساختار هر استان متفاوت است.

این تفاوت یکی از دلایلی است که درآمد خالص دو نفر با حقوق یکسان در تورنتو، ونکوور و کلگری الزاماً برابر نیست.

همچنین باید بین Marginal Tax Rate و Average Tax Rate تفاوت قائل شد. Marginal Rate نرخ اعمال‌شده بر آخرین بخش درآمد شماست، در حالی که Average Rate نسبت کل مالیات پرداخت‌شده به کل درآمد را نشان می‌دهد. معمولاً نرخ متوسط واقعی کمتر از بالاترین نرخ براکتی است.

در سال ۲۰۲۶، حداکثر Basic Personal Amount فدرال ۱۶,۴۵۲ دلار و حداقل آن برای درآمدهای بالاتر ۱۴,۸۲۹ دلار است. Basic Personal Amount یک Non-refundable Tax Credit ایجاد می‌کند و باعث کاهش مالیات قابل پرداخت می‌شود؛ بنابراین حتی محاسبه براکت‌ها به‌تنهایی مبلغ نهایی مالیات را نشان نمی‌دهد.

مالیات حقوق در کانادا چگونه محاسبه می‌شود؟

مالیات حقوق در کانادا معمولاً قبل از پرداخت حقوق توسط کارفرما کسر می‌شود. کارمند در فیش حقوقی خود ممکن است چند نوع کسر مشاهده کند که مهم‌ترین آنها Federal Income Tax، Provincial Income Tax، سهم Canada Pension Plan یا CPP و حق بیمه Employment Insurance یا EI هستند.

به همین دلیل تفاوت میان Gross Salary و Net Salary فقط ناشی از مالیات بر درآمد نیست.

برای سال ۲۰۲۶، در بیشتر کانادا نرخ مجموع CPP پایه و اولین سهم اضافی برای کارمند ۵.۹۵ درصد از درآمد بازنشستگی واجد شرایط است. سقف Year’s Maximum Pensionable Earnings در سال ۲۰۲۶ برابر ۷۴,۶۰۰ دلار است و معافیت پایه ۳,۵۰۰ دلار باقی مانده است. حداکثر سهم این بخش CPP برای کارمند به ۴,۲۳۰.۴۵ دلار می‌رسد.

برای درآمد بین سقف اول CPP و YAMPE معادل ۸۵,۰۰۰ دلار نیز CPP2 با نرخ ۴ درصد اعمال می‌شود و حداکثر سهم کارمند در این بخش ۴۱۶ دلار است.

نرخ EI برای کارکنان خارج از کبک در سال ۲۰۲۶ برابر ۱.۶۳ درصد از درآمد بیمه‌پذیر تا سقف ۶۸,۹۰۰ دلار است و حداکثر حق بیمه سالانه کارمند ۱,۱۲۳.۰۷ دلار اعلام شده است. در کبک به دلیل ساختار متفاوت برنامه‌های بیمه‌ای، نرخ EI متفاوت است.

بنابراین وقتی فردی می‌پرسد «اگر در کانادا ۷۰ هزار دلار حقوق بگیرم چند درصد مالیات می‌دهم؟» نمی‌توان صرفاً براکت فدرال را به او اعلام کرد. استان محل کار و اقامت، Basic Personal Amount، اعتبارهای مالیاتی، CPP، EI، مزایای کارفرما و وضعیت خانوادگی همگی در Net Pay اثر دارند.

یک مثال برای درک محاسبه مالیات حقوق در کانادا

فرض کنید فردی در انتاریو ۸۰ هزار دلار Taxable Income داشته باشد. از دید مالیات فدرال، نخستین ۵۸,۵۲۳ دلار با نرخ ۱۴ درصد و حدود ۲۱,۴۷۷ دلار باقی‌مانده با نرخ ۲۰.۵ درصد وارد محاسبه می‌شود.

در مالیات انتاریو نیز درآمد در براکت‌های استانی توزیع می‌شود. سپس Basic Personal Tax Credit و سایر اعتبارهای واجد شرایط از مالیات محاسبه‌شده کم می‌شوند. CPP، EI و در برخی سطوح درآمدی Ontario Health Premium نیز می‌توانند روی مبلغی که در نهایت از فیش حقوقی کسر می‌شود اثر بگذارند.

این مثال نشان می‌دهد چرا ضرب کردن کل حقوق در بالاترین نرخ مالیاتی روش صحیح محاسبه مالیات در کانادا نیست.

روش محاسبه مالیات در کانادا

برای محاسبه دقیق‌تر مالیات شخصی معمولاً باید ابتدا Total Income مشخص شود. درآمد می‌تواند شامل حقوق، درآمد خوداشتغالی، اجاره، سود برخی سرمایه‌گذاری‌ها، سود سرمایه مشمول مالیات و سایر منابع باشد.

پس از اعمال Deductionهای مجاز، Taxable Income به دست می‌آید. سپس مالیات فدرال بر اساس براکت‌های پلکانی محاسبه می‌شود. در مرحله بعد، مالیات استانی یا قلمرویی بر اساس محل اقامت مالیاتی فرد اضافه می‌شود. در نهایت Tax Creditها و برخی اعتبارها از مبلغ مالیات کم می‌شوند.

فرمول ساده‌شده را می‌توان چنین تصور کرد:

درآمد کل ← کسورات مجاز ← درآمد مشمول مالیات ← مالیات فدرال + مالیات استانی ← اعتبارهای مالیاتی ← مالیات نهایی

در مورد حقوق کارمندی، بخشی از این فرایند طی سال توسط Payroll کارفرما انجام می‌شود. هنگام ثبت Tax Return، CRA مبلغ واقعی مالیات را محاسبه می‌کند. اگر کارفرما بیش از مقدار لازم مالیات کسر کرده باشد ممکن است فرد Tax Refund دریافت کند؛ اگر مالیات کمتری پرداخت شده باشد، باید مابه‌التفاوت پرداخت شود.

GST و HST؛ مالیاتی که هنگام خرید پرداخت می‌کنید

بخش دیگری از مالیات در کانادا مربوط به مصرف کالا و خدمات است. مالیات فدرال GST معادل ۵ درصد است، اما بعضی استان‌ها GST را با مالیات استانی ترکیب کرده و HST دریافت می‌کنند.

در سال ۲۰۲۶، نرخ HST در انتاریو ۱۳ درصد، در نوا اسکوشیا ۱۴ درصد و در نیوبرانزویک، نیوفاندلند و لابرادور و پرنس ادوارد آیلند ۱۵ درصد است. در استان‌هایی که عضو سیستم HST نیستند، معمولاً ۵ درصد GST همراه با مالیات فروش استانی مربوط به همان استان اعمال می‌شود.

البته همه کالاها با نرخ کامل GST/HST مشمول مالیات نیستند. برای نمونه بسیاری از مواد غذایی پایه در دسته Zero-Rated Supplies قرار می‌گیرند و نرخ GST/HST آنها صفر است.

برای همین هزینه واقعی زندگی در کانادا فقط با مقایسه قیمت درج‌شده روی کالا مشخص نمی‌شود؛ در بسیاری از خریدها مالیات هنگام پرداخت به قیمت اضافه می‌شود.

مالیات دانشجویان در کانادا

یکی از برداشت‌های نادرست این است که دانشجو بودن به معنی معافیت کامل از مالیات است. مالیات دانشجویان در کانادا بر اساس نوع درآمد و وضعیت اقامت مالیاتی آنها محاسبه می‌شود.

اگر دانشجو درآمد کارمندی داشته باشد، این درآمد معمولاً Taxable Income محسوب می‌شود. درآمد حاصل از Tips، برخی درآمدهای سرمایه‌گذاری و درآمدهای جانبی نیز ممکن است قابل گزارش باشند. CRA صراحتاً اعلام می‌کند که بیشتر درآمدهای دریافتی دانشجویان مشمول گزارش مالیاتی هستند.

در مقابل، برخی Scholarship، Fellowship و Bursaryها می‌توانند تحت Scholarship Exemption از مالیات معاف باشند. برای دانشجوی تمام‌وقت در یک برنامه واجد شرایط پس از دبیرستان، بورس تحصیلی مرتبط با آن برنامه ممکن است به‌طور کامل مشمول این معافیت شود. Post-doctoral fellowshipها اما به‌طور کلی Taxable هستند.

دانشجویان همچنین ممکن است برای شهریه واجد شرایط از Tuition Tax Credit استفاده کنند. این اعتبار به معنای بازپرداخت کل شهریه نیست؛ بلکه در صورت وجود شرایط لازم می‌تواند مالیات قابل پرداخت را کاهش دهد.

برای دانشجویان بین‌المللی، وضعیت اقامت مالیاتی اهمیت بیشتری دارد. صرف داشتن Study Permit به‌تنهایی پاسخ مشخصی درباره Resident یا Non-Resident بودن برای مالیات نمی‌دهد. CRA Residential Ties و شرایط حضور فرد در کانادا را بررسی می‌کند.

افرادی که قصد تحصیل در کانادا دارند بهتر است موضوع مالیات را از همان سال نخست ورود جدی بگیرند، حتی اگر درآمد محدودی داشته باشند؛ زیرا ثبت Tax Return می‌تواند برای ثبت سابقه مالیاتی و دسترسی به برخی Creditها و Benefitهای واجد شرایط اهمیت داشته باشد.

مالیات انتقال پول به کانادا؛ آیا ارسال پول از ایران مالیات دارد؟

عبارت مالیات انتقال پول به کانادا می‌تواند گمراه‌کننده باشد، زیرا صرف انتقال وجه به یک حساب بانکی کانادایی به معنای ایجاد Income Tax نیست.

CRA معمولاً به ماهیت و منشأ پول نگاه می‌کند، نه صرفاً به عملیات بانکی انتقال آن. برای مثال اگر فردی پولی را که قبلاً متعلق به خودش بوده از یک حساب خارجی به حساب کانادایی خود منتقل کند، اصل Transfer به‌تنهایی درآمد جدید ایجاد نمی‌کند.

همچنین بیشتر Gifts و Inheritances در کانادا جزء مبالغی هستند که به‌عنوان درآمد گزارش یا مشمول مالیات نمی‌شوند.

اما اگر مبلغ منتقل‌شده در واقع درآمد کسب‌شده، درآمد اجاره، سود سرمایه، سود کسب‌وکار یا درآمد سرمایه‌گذاری باشد، انتقال آن به کانادا ماهیت مالیاتی درآمد اصلی را تغییر نمی‌دهد. اگر شخص برای اهداف مالیاتی Resident کانادا باشد، ممکن است درآمد خارجی او نیز قابل گزارش باشد.

موضوع دیگری که نباید با مالیات اشتباه گرفته شود، الزامات Anti-Money Laundering و Reporting بانکی است. موسسات مالی و Money Services Businessها در برخی انتقال‌های الکترونیکی بین‌المللی به مبلغ ۱۰ هزار دلار کانادا یا بیشتر موظف به گزارش تراکنش به FINTRAC هستند. همچنین تراکنش‌های مرتبط که در یک بازه ۲۴ ساعته مجموعاً به این مبلغ برسند ممکن است مشمول Reporting Rule شوند. این گزارش به معنی اخذ خودکار مالیات از پول نیست.

برای مهاجران ایرانی یک موضوع دیگر نیز وجود دارد. اگر فرد پس از تبدیل شدن به Resident کانادا، در خارج این کشور دارایی مشخص خارجی یا Specified Foreign Property با مجموع Cost Amount بیش از ۱۰۰,۰۰۰ دلار کانادا داشته باشد، ممکن است Form T1135 برای او الزامی شود.

Specified Foreign Property می‌تواند شامل پول نگهداری‌شده در حساب‌های خارجی، بعضی سهام و سرمایه‌گذاری‌های خارجی و انواع دیگری از دارایی‌های مشخص‌شده در قانون باشد. این ۱۰۰ هزار دلار «مالیات انتقال پول» نیست؛ بلکه آستانه Reporting دارایی خارجی است.

بنابراین هنگام انتقال سرمایه از ایران به کانادا باید سه موضوع از یکدیگر جدا شوند: منشأ پول، وضعیت اقامت مالیاتی و الزامات بانکی/گزارش‌دهی.

مالیات خانه در کانادا چگونه است؟

مالیات خانه در کانادا یک مالیات واحد نیست. مالک یا خریدار ملک ممکن است بسته به استان و شهر با Property Tax، Land Transfer Tax، مالیات فروش روی برخی املاک جدید و مالیات ناشی از درآمد اجاره یا فروش ملک مواجه شود.

Property Tax معمولاً توسط Municipality دریافت می‌شود و نرخ آن به شهر، ارزش ارزیابی‌شده ملک و طبقه‌بندی Property بستگی دارد. به همین دلیل نمی‌توان یک درصد سراسری برای مالیات سالانه ملک در کانادا اعلام کرد.

اگر ملک اجاره داده شود، Rental Income باید گزارش شود، هرچند بسیاری از هزینه‌های مجاز مرتبط با کسب درآمد اجاره می‌توانند طبق مقررات CRA از درآمد اجاره کسر شوند. CRA تأکید می‌کند که درآمد حاصل از اجاره و فروش املاک باید گزارش شود.

در مورد فروش خانه، اگر ملک در تمام دوره مالکیت واجد شرایط Principal Residence Exemption بوده باشد، سود ناشی از فروش معمولاً از مالیات Capital Gain معاف می‌شود. با این حال فروش Principal Residence همچنان باید در اظهارنامه گزارش شود تا امکان استفاده از این معافیت وجود داشته باشد.

اگر ملک سرمایه‌گذاری یا خانه دوم باشد، سود فروش ممکن است Capital Gain ایجاد کند. دولت کانادا افزایش پیشنهادی Capital Gains Inclusion Rate را لغو کرده است و قاعده عمومی شمول ۵۰ درصد سود سرمایه همچنان برقرار است. یعنی در حالت معمول، ۵۰ درصد Capital Gain وارد محاسبه درآمد مشمول مالیات می‌شود؛ نرخ نهایی مالیات به درآمد کل شخص بستگی دارد.

نکته مهم دیگر، قانون Property Flipping است. سود حاصل از فروش یک واحد مسکونی کانادایی که کمتر از ۳۶۵ روز نگهداری شده باشد، در بسیاری از موارد به‌عنوان Business Income و نه Capital Gain شناخته می‌شود، مگر اینکه یکی از استثناهای قانونی مانند برخی Life Eventها وجود داشته باشد.

برای اتباع خارجی نیز یک تغییر مهم در ۲۰۲۶ وجود دارد. قانون فدرال محدودیت خرید Residential Property توسط بسیاری از Non-Canadianها تا ۱ ژانویه ۲۰۲۷ تمدید شده است و استثناهای مشخص خود را دارد. بنابراین برای یک متقاضی خارجی، قبل از محاسبه مالیات خرید باید ابتدا Eligibility قانونی خرید ملک بررسی شود.

همچنین UHT یا Underused Housing Tax که در ابتدا مالیات فدرال سالانه ۱ درصدی برای برخی مالکان خانه‌های خالی یا کم‌استفاده بود، در ۲۰۲۶ تغییر مهمی داشته است. طبق اصلاحات دارای Royal Assent در ۲۶ مارس ۲۰۲۶، مالکان مشمول دیگر برای سال ۲۰۲۵ و سال‌های بعد ملزم به ثبت اظهارنامه یا پرداخت UHT نیستند؛ تعهدات مربوط به سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ ممکن است همچنان باقی مانده باشد.

این موضوع نمونه خوبی است از اینکه برای بررسی مالیات در کانادا باید از منابع به‌روز استفاده کرد؛ زیرا مقاله‌ای که هنوز UHT را به‌عنوان مالیات جاری سال ۲۰۲۶ معرفی کند، اطلاعات منقضی ارائه می‌دهد.

مالیات ماشین در کانادا

مالیات ماشین در کانادا نیز به یک نرخ واحد محدود نمی‌شود. هنگام خرید خودرو، GST/HST یا مالیات فروش استانی بر اساس استان و نوع معامله می‌تواند اعمال شود. شرایط خرید خودروی نو، Used Vehicle و معامله خصوصی ممکن است در استان‌های مختلف متفاوت باشد.

برای خودروهای گران‌قیمت نیز Select Luxury Items Tax اهمیت دارد. در سال ۲۰۲۶ Luxury Tax همچنان برای Subject Vehicleهایی با قیمت یا ارزش بیش از ۱۰۰,۰۰۰ دلار کانادا برقرار است.

به‌طور عمومی، مالیات Luxury Vehicle برابر با مبلغ کمتر میان دو محاسبه زیر است:

• ۱۰ درصد Taxable Amount خودرو؛
• ۲۰ درصد مبلغی که Taxable Amount از ۱۰۰,۰۰۰ دلار بیشتر است.

برای مثال اگر Taxable Amount یک خودرو ۱۵۰,۰۰۰ دلار باشد، ۱۰ درصد کل مبلغ برابر ۱۵,۰۰۰ دلار است و ۲۰ درصد از ۵۰,۰۰۰ دلار مازاد برابر ۱۰,۰۰۰ دلار خواهد بود؛ بنابراین در این مثال Luxury Tax برابر ۱۰,۰۰۰ دلار است.

علاوه بر مالیات خرید، هزینه‌های Registration، Licence Plate، Insurance و سایر هزینه‌های مالکیت خودرو نیز وجود دارند، اما همه این هزینه‌ها از نظر حقوقی «مالیات» محسوب نمی‌شوند.

مالیات فارکس در کانادا

مالیات فارکس در کانادا به ماهیت معامله بستگی دارد. اگر سود یا زیان ناشی از نگهداری و معامله Foreign Currency ماهیت Capital داشته باشد، CRA آن را تحت قواعد Capital Gain یا Capital Loss بررسی می‌کند.

در مورد Foreign Currency Capital Transactions، اگر Net Foreign Exchange Gain یا Loss سالانه ۲۰۰ دلار یا کمتر باشد، CRA اعلام کرده که نیازی به گزارش آن Capital Gain یا Loss وجود ندارد. بخش خالص بیشتر از ۲۰۰ دلار باید بر حسب دلار کانادا محاسبه و گزارش شود.

برای تبدیل مبالغ خارجی نیز معمولاً باید از نرخ ارز Bank of Canada در تاریخ معامله استفاده شود، هرچند CRA در شرایط مشخص نرخ‌های قابل اتکای برخی منابع مستقل شناخته‌شده را نیز می‌پذیرد.

در معاملات فعال و مستمر فارکس، شرایط می‌تواند متفاوت باشد. اگر فعالیت از نظر تعداد معاملات، شیوه اجرا، قصد کسب سود و سایر عوامل ویژگی‌های یک Business را پیدا کند، احتمال طبقه‌بندی درآمد به‌عنوان Business Income افزایش پیدا می‌کند. تعیین Capital یا Business بودن فعالیت باید با توجه به مجموعه Facts هر پرونده انجام شود و صرف انتخاب معامله‌گر تعیین‌کننده نیست.

مالیات ارز دیجیتال در کانادا

CRA ارز دیجیتال را خارج از سیستم مالیاتی در نظر نمی‌گیرد. مالیات ارز دیجیتال در کانادا زمانی اهمیت پیدا می‌کند که Crypto Asset فروخته، تبدیل، خرج یا در برخی شرایط منتقل شود.

CRA مواردی مانند فروش Crypto در ازای پول رایج، تبدیل یک ارز دیجیتال به ارز دیجیتال دیگر، استفاده از Crypto برای خرید کالا یا خدمات و انتقال مالکیت در قالب Gift را از نمونه‌های Disposition می‌داند. انتقال دارایی بین Walletهایی که هر دو متعلق به یک شخص هستند معمولاً Disposition محسوب نمی‌شود.

درآمد حاصل از Crypto می‌تواند یکی از دو طبقه اصلی را داشته باشد: Business Income یا Capital Gain.

اگر فعالیت فرد مشابه یک کسب‌وکار معامله‌گری باشد، سود حاصل می‌تواند Business Income محسوب شود و کل Profit مربوطه در درآمد گزارش شود. اگر معامله Capital Nature داشته باشد، سود به‌عنوان Capital Gain گزارش می‌شود. بر اساس قواعد فعلی، ۵۰ درصد Capital Gain به‌عنوان Taxable Capital Gain وارد درآمد مالیاتی می‌شود.

برای مثال اگر فردی یک دارایی دیجیتال را با Adjusted Cost Base معادل ۲۰,۰۰۰ دلار خریداری و بعداً با در نظر گرفتن هزینه‌های مرتبط با ۳۰,۰۰۰ دلار بفروشد، Capital Gain او در حالت ساده ۱۰,۰۰۰ دلار است. اگر معامله Capital محسوب شود، ۵,۰۰۰ دلار از آن وارد Taxable Income می‌شود و سپس بر اساس نرخ مالیاتی شخص مشمول مالیات خواهد شد.

صرف نگهداری Crypto بدون Disposition معمولاً مالیات جاری ایجاد نمی‌کند، اما نگهداری سوابق قیمت خرید، Feeها، تاریخ معاملات، Fair Market Value و فروش برای محاسبه بعدی بسیار مهم است.

آیا در کانادا شغل بدون مالیات وجود دارد؟

جست‌وجوی عبارت مشاغل بدون مالیات در کانادا معمولاً از یک تصور اشتباه ناشی می‌شود. در سیستم کانادا به‌طور کلی شغلی وجود ندارد که صرفاً به دلیل عنوان شغلی، تمام درآمد آن به شکل عمومی از Income Tax معاف باشد.

پزشک، مهندس، راننده، برنامه‌نویس، کارگر، فریلنسر یا صاحب کسب‌وکار همگی در صورت داشتن Taxable Income مشمول قواعد مالیاتی مربوط به نوع درآمد خود هستند.

آنچه می‌تواند باعث کاهش یا حتی صفر شدن Tax Payable شود، میزان درآمد، Deductionها، Tax Creditها و شرایط شخصی فرد است، نه «بدون مالیات بودن» یک شغل.

برای نمونه Basic Personal Amount می‌تواند مالیات فردی با درآمد پایین را کاهش دهد. بعضی مشاغل یا فعالیت‌ها نیز Tax Creditهای خاص دارند، اما Tax Credit را نباید با معافیت کامل درآمد یک شغل اشتباه گرفت.

یک نمونه واقعی از محیط Tax-Free، حساب Tax-Free Savings Account یا TFSA است، نه یک شغل. سقف سالانه جدید TFSA برای سال ۲۰۲۶ برابر ۷,۰۰۰ دلار است. فرد واجد شرایط می‌تواند سرمایه‌گذاری‌های مجاز را در این حساب نگهداری کند و به‌طور کلی Income و Capital Gain ایجادشده داخل TFSA مشمول مالیات کانادا نمی‌شود. سقف استفاده‌نشده نیز طبق مقررات می‌تواند به سال‌های بعد منتقل شود.

برای مهاجران جدید باید توجه داشت که TFSA Contribution Room فقط برای سال‌هایی ایجاد می‌شود که شخص واجد شرایط و Resident کانادا بوده است. فردی که تازه وارد کانادا شده نمی‌تواند بدون بررسی Contribution Room خود از سقف انباشته سال‌های قبل استفاده کند. Over-Contribution نیز می‌تواند ماهانه مشمول جریمه مالیاتی شود.

مالیات سرمایه‌گذاری و سود سرمایه در کانادا

Capital Gain زمانی شکل می‌گیرد که Capital Property با قیمتی بیشتر از Adjusted Cost Base و هزینه‌های مرتبط فروخته یا در برخی شرایط Deemed Disposition شود.

برای مثال اگر یک دارایی سرمایه‌ای با ACB برابر ۱۰۰,۰۰۰ دلار خریداری شده و با در نظر گرفتن هزینه‌های فروش با ۱۴۰,۰۰۰ دلار واگذار شود، Capital Gain اولیه ۴۰,۰۰۰ دلار خواهد بود.

افزایش Capital Gains Inclusion Rate که در سال‌های گذشته درباره آن اخبار زیادی منتشر شده بود، در نهایت اجرا نشد. دولت کانادا در Budget ۲۰۲۵ تصمیم گرفت افزایش پیشنهادی نرخ شمول را لغو کند. بنابراین قاعده عمومی فعلی Inclusion Rate برابر ۵۰ درصد است.

این نکته برای سرمایه‌گذاران ملک، سهام، Crypto و برخی دارایی‌های دیگر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از منابع اینترنتی هنوز پیشنهاد قبلی دو سوم را به‌عنوان قانون جاری معرفی می‌کنند.

البته Capital Gain با Income Tax Rate ثابت مالیات‌گذاری نمی‌شود. ابتدا بخش مشمول مالیات Capital Gain وارد Taxable Income می‌شود و سپس نرخ پلکانی متناسب با درآمد کل شخص اعمال خواهد شد.

مالیات در کانادا برای مهاجران تازه‌وارد

برای فردی که از ایران وارد کانادا می‌شود، اولین سال مالیاتی معمولاً پیچیده‌ترین سال است. دلیل آن این است که باید تاریخ تبدیل شدن فرد به Resident برای اهداف مالیاتی، درآمد قبل و بعد از ورود، دارایی‌های خارجی، حساب‌های بانکی و بعضی سرمایه‌گذاری‌های خارج کانادا مشخص شوند.

یک اشتباه رایج این است که فرد تصور کند چون درآمد خارجی خود را به کانادا منتقل نکرده، نیازی به گزارش آن ندارد. برای Resident کانادا، اصل مهم Worldwide Income است و نگهداری درآمد در حساب خارجی الزام مالیاتی را لزوماً حذف نمی‌کند.

در مقابل، انتقال سرمایه‌ای که قبلاً متعلق به خود شخص بوده به کانادا به‌خودی‌خود به معنی ایجاد درآمد جدید نیست.

برای دارایی‌های خارجی نیز T1135 اهمیت دارد. اگر Cost Amount مجموع Specified Foreign Property در هر زمان از سال از ۱۰۰,۰۰۰ دلار کانادا عبور کند، ممکن است این فرم لازم باشد. این مبلغ بر اساس Cost Amount محاسبه می‌شود و نباید آن را با ارزش بازار روز یا سقف مجاز انتقال بانکی اشتباه گرفت.

به همین دلیل افرادی که قبل از مهاجرت دارای حساب بانکی، سهام، سرمایه‌گذاری یا سایر دارایی‌های قابل توجه در ایران یا کشور دیگری هستند، بهتر است سوابق ارزش و تاریخ مالکیت آنها را از ابتدا منظم نگهداری کنند.

چگونه مالیات در کانادا را کمتر کنیم؟

کاهش قانونی مالیات با Tax Planning تفاوت اساسی با مخفی کردن درآمد یا Tax Evasion دارد. سیستم کانادا ابزارهای قانونی متعددی برای مدیریت Taxable Income یا کاهش Tax Payable در اختیار افراد قرار می‌دهد.

یکی از شناخته‌شده‌ترین آنها TFSA است که رشد سرمایه و برداشت‌های واجد شرایط آن در ساختار کانادا معمولاً Tax-Free است. RRSP نیز ابزار مهم دیگری برای Retirement Saving است که Contribution واجد شرایط آن می‌تواند درآمد مشمول مالیات را کاهش دهد و مالیات معمولاً هنگام برداشت مطرح می‌شود.

حداکثر RRSP Dollar Limit اعلام‌شده برای سال ۲۰۲۶ ۳۳,۸۱۰ دلار است، اما Contribution Room واقعی هر فرد به سابقه درآمد Earned Income و سایر عوامل بستگی دارد و الزاماً برابر با این سقف عمومی نیست.

برای صاحب کسب‌وکار نیز ساختار Sole Proprietorship، Corporation، میزان Salary یا Dividend و هزینه‌های قابل قبول کسب‌وکار می‌تواند Tax Outcome متفاوتی ایجاد کند. انتخاب ساختار فقط برای کاهش مالیات نباید انجام شود؛ Liability، هزینه حسابداری، برنامه رشد و وضعیت اقامتی نیز باید در تصمیم لحاظ شوند.

اشتباهات رایج درباره مالیات در کانادا

یکی از رایج‌ترین اشتباهات، جمع کردن بالاترین Federal Rate و Provincial Rate و اعمال آن روی کل درآمد است. سیستم Progressive Taxation چنین کار نمی‌کند.

اشتباه دوم، Tax-Free فرض کردن پولی است که در خارج کانادا نگهداری می‌شود. برای Tax Resident کانادا، Income خارجی ممکن است حتی بدون انتقال به کانادا قابل گزارش باشد.

اشتباه سوم، یکی دانستن Report شدن انتقال بانکی با Taxable شدن آن است. یک انتقال ۱۰,۰۰۰ دلاری ممکن است مشمول Reporting توسط موسسه مالی شود، اما این موضوع به‌تنهایی نشان نمی‌دهد گیرنده ۱۰,۰۰۰ دلار Taxable Income داشته است.

اشتباه چهارم، Tax-Free دانستن تمام درآمد دانشجویان است. درآمد کار دانشجویی عموماً مشمول قواعد عادی Income Tax است، هرچند Scholarshipهای واجد شرایط می‌توانند معاف باشند.

و اشتباه پنجم، استفاده از اطلاعات قدیمی Capital Gain یا UHT است. قوانین هر دو حوزه طی سال‌های اخیر تغییرات مهمی داشته‌اند و بررسی تاریخ منبع ضروری است.

سوالات متداول درباره مالیات در کانادا

جمع‌بندی

مالیات در کانادا یک سیستم چندلایه است و برای محاسبه صحیح آن باید حداقل چهار عامل را هم‌زمان در نظر گرفت: وضعیت Tax Residency، نوع درآمد، میزان Taxable Income و استان یا قلمرو محل اقامت.

در سال ۲۰۲۶، نرخ فدرال Income Tax اشخاص از ۱۴ درصد شروع و در بالاترین براکت به ۳۳ درصد می‌رسد. مالیات استانی، CPP و EI می‌توانند مبلغ کسرشده از حقوق را افزایش دهند. در مقابل Basic Personal Amount، Tuition Credit، TFSA، RRSP و سایر Creditها و Deductionهای قانونی می‌توانند Tax Payable را کاهش دهند.

در حوزه سرمایه‌گذاری نیز باید میان Business Income و Capital Gain تفاوت قائل شد. افزایش پیشنهادی Capital Gains Inclusion Rate اجرا نشده و قاعده عمومی شمول ۵۰ درصد همچنان برقرار است. انتقال پول به کانادا نیز به‌خودی‌خود مساوی با ایجاد مالیات نیست؛ منشأ وجه و وضعیت مالیاتی شخص تعیین‌کننده است.

برای افرادی که از ایران قصد مهاجرت، تحصیل، سرمایه‌گذاری یا ثبت شرکت در کانادا دارند، شناخت قوانین مالیاتی پیش از انتقال سرمایه یا ایجاد درآمد اهمیت زیادی دارد. مبنای این راهنما اطلاعات رسمی Canada Revenue Agency، Department of Finance Canada و FINTRAC و مقررات در دسترس تا سال ۲۰۲۶ است؛ با این حال در پرونده‌های دارای درآمد خارجی، شرکت، سرمایه قابل توجه، ملک یا Crypto، وضعیت هر فرد باید به‌صورت مستقل ارزیابی شود.