تحصیل رشته موسیقی در ارمنستان؛ هزینه و مدارک لازم

کشور ارمنستان با پیشینه‌ای غنی در عرصه فرهنگ و هنر، از دیرباز به‌عنوان یکی از قطب‌های برجسته آموزش تخصصی موسیقی در منطقه شناخته می‌شود. تحصیل موسیقی در ارمنستان به دلیل بهره‌مندی از سیستم آموزشی منسجم منطبق بر استانداردهای اروپایی (پیمان بولونیا)، حضور استادان برجسته بین‌المللی و مراکز آکادمیک سرشناسی همچون کنسرواتوار ارمنستان به نام کومیتاس، اهمیت و اعتبار ویژه‌ای میان علاقه‌مندان به هنر پیدا کرده است. جایگاه والای موسیقی در فرهنگ مردم ارمنستان و تلفیق سنت‌های اصیل شرقی با متدهای کلاسیک غربی، فضایی الهام‌بخش برای هنرجویان تحصیل در ارمنستان فراهم می‌کند تا علاوه بر دریافت مدارک معتبر بین‌المللی، مهارت‌های تخصصی خود را در یک محیط حرفه‌ای ارتقا دهند. در این مقاله به معرفی دانشگاه‌های موسیقی ارمنستان، گرایش‌های مختلف تحصیلی در این رشته، شرایط پذیرش و هزینه‌های تحصیل موسیقی در ارمنستان خواهیم پرداخت.

ساختار رشته تحصیلی موسیقی در ارمنستان

تحصیل موسیقی در ارمنستان در دو سطح آموزشی مجزا شامل آموزش‌های فنی و حرفه‌ای (کالج‌ها) و آموزش عالی (دانشگاه‌ها) زیر نظر مستقیم وزارت آموزش و علوم این کشور سازمان‌دهی شده است. در سطح فنی و حرفه‌ای، ۹ کالج تخصصی در سراسر ارمنستان فعال هستند که دوره‌های ۴ ساله‌ای را برای فارغ‌التحصیلان مقطع متوسطه ارائه می‌دهند. گذراندن این دوره‌های ۴ ساله علاوه بر ایجاد آمادگی حرفه‌ای، امکان و صلاحیت ورود به مقاطع عالی دانشگاهی را نیز برای هنرجویان فراهم می‌کند. در حال حاضر، بیش از ۱۵۲۰ دانشجو در سطح کالج‌های موسیقی این کشور مشغول به تحصیل هستند.

در بخش آموزش عالی، از سال ۲۰۰۴ ساختار تحصیلی بر اساس اصول پیمان بولونیا و سیستم واحدی ECTS طراحی شده است. مقاطع آکادمیک شامل دوره کارشناسی (۴ سال، ۲۴۰ واحد)، کارشناسی‌ارشد (۲ سال / ۱۲۰ واحد) و دوره دکتری (۳ سال / ۱۸۰ واحد) است. آموزش عالی موسیقی در ارمنستان عمدتاً در دو دانشگاه اصلی متمرکز است: «کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان» (YSC) و «دانشگاه دولتی پداگوژی خاچاطور آبوویان» که بیشتر بر آموزش معلمان موسیقی و هنرهای اجرایی تمرکز دارد. دانشگاه‌های دولتی ارمنستان از ترکیب بودجه‌های دولتی و شهریه دانشجویان اداره می‌شوند. به طور مثال در کنسرواتوار ایروان ۷۰٪ بودجه توسط دولت و ۳۰٪ از شهریه هنرجویان تأمین می‌شود.

دانشگاه های موسیقی ارمنستان

همان‌طور که اشاره کردیم تحصیل موسیقی در ارمنستان عمدتاً در ۲ دانشگاه ارائه می‌شود:

• کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان (YSC): کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان به نام بنیان‌گذار موسیقی کلاسیک ارمنستان نام‌گذاری شده و در شهر ایروان قرار دارد. این مجموعه به‌عنوان تنها مرکز عالی تخصصی موسیقی در این کشور، نقش حیاتی در حفظ و انتقال هنر موسیقی ملی ایفا می‌کند. کنسرواتوار ارمنستان پذیرای بیش از ۸۰۰ دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی است که از این میان ۱۱۵ دانشجوی بین‌المللی در قالب ۳ دانشکده تخصصی مشغول به تحصیل هستند. این دانشگاه با تربیت شمار زیادی از نوازندگان، آهنگسازان، موسیقی‌دانان و مدیران برجسته عرصه هنر، سهم به سزایی در معرفی هنرمندان نام‌آور به صحنه‌های بین‌المللی داشته است. کنسرواتوار دولتی کومیتاس از طریق گسترش همکاری با دانشگاه‌ها و سازمان‌های بین‌المللی در سراسر جهان، همواره در جهت پیوستن به سیستم جهانی آموزش موسیقی گام برداشته است.
• دانشگاه دولتی پداگوژی خاچاطور آبوویان (ASPU): دانشگاه خاچاطور آبوویان که در سال ۱۹۲۲ تأسیس شده است، یکی از ارکان اصلی نظام آموزشی و از قدیمی‌ترین مراکز آکادمیک این کشور با بیش از یک قرن قدمت است. این دانشگاه علاوه بر نقش کلیدی خود در تربیت معلمان برای تمامی مقاطع تحصیلی، با بهره‌مندی از دانشکده فرهنگ و هنر و دپارتمان موسیقی، به‌عنوان دومین مرکز اصلی آموزش عالی موسیقی در ارمنستان شناخته می‌شود. دپارتمان موسیقی این دانشگاه دارای بیش از ۱۷۰ دانشجوی تخصصی در رشته‌های پداگوژی (روش تدریس) موسیقی و هنرهای اجرایی است و با بهره‌گیری از اساتید برجسته، هنرمندان مردمی و چهره‌های سرشناس ملی، بستر مناسبی را برای آموزش حرفه‌ای هنرآموزان فراهم ساخته است.

دپارتمان موسیقی این دانشگاه شامل بخش‌های تخصصی مانند نوازندگی، رهبری ارکستر و رهبری ارکستر سازهای ملی است. از جمله افتخارات ماندگار این دپارتمان می‌توان به فعالیت ارکسترهای معروف دانشکده، به‌ویژه ارکستر بادی «نایری» اشاره کرد که از سال ۱۹۸۴ موفق به کسب مقام‌های نخست در رقابت‌ها و فستیوال‌های بین‌المللی در مسکو، چکسلواکی، باتومی و گومری شده است. 

فارغ‌التحصیلان بخش موسیقی این دانشگاه امکان فعالیت تخصصی به‌عنوان نوازنده، مربی و معلم موسیقی در مدارس عمومی و تخصصی، رهبر ارکسترهای بادی و فولکلور و همچنین مدیریت مراکز فرهنگی و هنری را دارا هستند. وجود زیرساخت‌های مجهز مانند سالن‌های تمرین ارکستر، کارگاه‌های تخصصی و مشارکت فعال دانشجویان در اجرای کنسرت‌ها و رویدادهای کشوری، این دانشگاه را به یکی از مراکز پویا برای تحصیل موسیقی در ارمنستان تبدیل کرده است.

گرایش های مختلف تحصیل موسیقی در ارمنستان

دانشگاه‌های موسیقی ارمنستان گرایش‌های متنوعی در بخش آموزش عالی ارائه می‌دهند که هنرجویان می‌توانند بسته به علاقه خود در هرکدام از این گرایش‌ها به تحصیل بپردازند. به‌عنوان مثال دپارتمان‌های تخصصی کنسرواتوار دولتی کومیتاس برنامه‌های آموزشی متنوعی را در مقاطع کارشناسی (۴ ساله) و کارشناسی‌ارشد (۲ ساله) ارائه می‌دهند. هنرجویان پس از فارغ‌التحصیلی در این گرایش‌ها، مدرک معتبر کارشناسی هنر یا کارشناسی‌ارشد هنر دریافت می‌کنند. گرایش‌های اصلی تحصیلی در این دانشگاه عبارت‌اند از:

• آهنگسازی (Composition): این دوره با هدف تربیت آهنگسازانی نوآور و آشنا با جریان‌های مدرن موسیقی جهان طراحی شده است. دانشجویان در طول دوران تحصیل، تاریخ، تئوری و زیبایی‌شناسی موسیقی ارمنی و ملل را فرامی‌گیرند و به تکنیک‌ها، فرم‌ها و ابزارهای بیان هنری در دوره‌های مختلف مسلط می‌شوند. در مقطع کارشناسی، تمرکز بر فرم‌ها و ادبیات آکادمیک است و در مقطع کارشناسی‌ارشد، پژوهش‌های علمی-تحلیلی نوآورانه به برنامه درسی اضافه می‌شود. همچنین همکاری‌های بین‌رشته‌ای میان دانشجویان آهنگسازی با نوازندگان، ارکسترها و گروه‌های کر برگزار می‌شود.
• هنرهای اجرایی و نوازندگی (Performing Arts): برنامه درسی این گرایش بر آموزش مهارت‌ها، مفاهیم و متدولوژی‌های لازم برای تسلط بر ساز و اجرای حرفه‌ای متمرکز است. فارغ‌التحصیلان توانایی تفسیر و اجرای آثار کلاسیک از دوره‌های مختلف تاریخی را به‌صورت تک‌نوازی یا در قالب گروه و ارکستر به دست می‌آورند. علاوه بر تسلط بر تکنیک‌های صحنه و دانش نظری-تاریخی، هنرجویان آموزش‌های مربوط به پداگوژی موسیقی، علوم‌انسانی و کار گروهی را نیز آموزش می‌بینند تا امکان حضور در صحنه‌های ملی و بین‌المللی را داشته باشند.
• تئوری و تاریخ هنر (Art Theory and History): این گرایش که به حوزه موسیقی‌شناسی و پژوهش‌های نظری هنر اختصاص دارد، دانشجویان را برای تحلیل عمیق آثار موسیقایی، بررسی سیر تحول تاریخ موسیقی ارمنستان و جهان و نقد تخصصی آثار هنری آماده می‌سازد. دانش‌آموختگان این رشته با تسلط بر متدولوژی‌های پژوهشی، مبانی زیباشناسی و تحلیل ساختاری فرم‌های موسیقایی، قادر خواهند بود به‌عنوان پژوهشگر، منتقد هنری، مدرس دروس نظری و مدیر برنامه‌های فرهنگی و آکادمیک فعالیت کنند.

شرایط پذیرش تحصیل موسیقی در ارمنستان

پذیرش تحصیلی در رشته‌های موسیقی در ارمنستان (به‌ویژه در دانشگاه‌هایی مانند کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان) نیازمند داشتن مدرک دیپلم دبیرستان یا مدارک آکادمیک قبلی است. از آنجا که ساختار آموزشی بر اساس سیستم اروپا است و زبان اصلی تدریس معمولاً ارمنی است، متقاضیان باید آزمون‌های عملی ورودی را با موفقیت پشت سر بگذارند. فرایند پذیرش تحصیلی عموماً شامل ارزیابی‌های زیر است:

• آزمون‌های عملی و مصاحبه تخصصی: متقاضیان رشته‌های نوازندگی، آواز (کلاسیک، فولکلور، جاز و پاپ)، آهنگسازی و رهبری ارکستر باید در آزمون‌های عملی و مصاحبه‌های مهارت‌سنجی دانشگاه‌ها شرکت کنند.
• مدارک ثبت‌نام دانشگاه: ارائه اصل و کپی پاسپورت معتبر، مدارک و ریزنمرات تحصیلی قبلی (ترجمه‌شده)، عکس ۳×۴، فرم درخواست پذیرش، رسید پرداخت هزینه‌های پذیرش و نتایج آزمون ورودی معمولاً الزامی است.
• داوطلبان مقاطع بالاتر: متقاضیانی که از سایر مؤسسات یا رشته‌های غیرمستقیم وارد می‌شوند، ملزم به شرکت در آزمون‌های ورودی هستند. با این وجود، دانشجویان ارشد که از مقطع کارشناسی همان دانشگاه ادامه می‌دهند، از آزمون مجدد معاف هستند.

مدارک مورد نیاز برای اخذ ویزای تحصیلی و کارت اقامت

پس از ورود به ارمنستان با ویزای اولیه، دانشجویان بین‌المللی باید ویزای خود را به کارت اقامت موقت تحصیلی تبدیل کنند. مدارک مورد نیاز که باید به زبان ارمنی ترجمه رسمی و تایید شده باشند عبارت‌اند از:

• فرم درخواست اقامت: تکمیل فرم رسمی درخواست کارت اقامت موقت.
• پاسپورت معتبر: اصل پاسپورت به همراه کپی از تمامی صفحات آن.
• پذیرش رسمی و مدارک تحصیلی: نامه پذیرش قطعی از دانشگاه ارمنستان، به همراه اصل گواهی‌های تحصیلی و ریز نمراتی که تایید رسمی شده‌اند.
• گواهی پزشکی و عکس: عکس‌های پرسنلی جدید و گواهی سلامت پزشکی صادر شده از کلینیک‌های معتبر در ارمنستان.
• رسیدهای مالی: رسید پرداخت شهریه نیم‌سال یا سال اول تحصیلی و رسید پرداخت عوارض دولتی صدور کارت اقامت.

زبان تحصیل موسیقی در ارمنستان

زبان اصلی تدریس در برنامه‌ها و دوره‌های آموزشی موسیقی در ارمنستان، از جمله در کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان و مدارس موسیقی تحت نظارت وزارت آموزش، علوم، فرهنگ و ورزش این کشور، زبان ارمنی است. با این حال، به دلیل افزایش تقاضای دانشجویان بین‌المللی و رویکرد جهانی‌سازی آموزش، برخی از برنامه‌های آموزشی، دوره‌های کوتاه‌مدت و کلاس‌های مجازی به زبان انگلیسی نیز ارائه می‌شوند. این دوره‌های آنلاین و بین‌المللی به متقاضیانی که به زبان ارمنی تسلط ندارند این امکان را می‌دهند تا بدون محدودیت زبانی، از دانش اساتید برجسته ارمنستان در حوزه‌های مختلف نظیر نوازندگی، تئوری موسیقی و آهنگسازی بهره‌مند شوند.

هزینه های تحصیل موسیقی در ارمنستان

هزینه‌های تحصیل موسیقی در ارمنستان بسته به تابعیت متقاضیان و مقطع تحصیلی متغیر است. بر اساس آمارهای مربوط به کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان، شهریه سالانه برای شهروندان ارمنستان، حدود ۷۰۰,۰۰۰ درام ارمنستان (۲۰۰۰ دلار) در سال برآورد می‌شود که این مبلغ برای دانشجویان بین‌المللی حدود ۹۰۰,۰۰۰ درام ارمنستان (۲۵۰۰ دلار) در سال است. لازم به ذکر است که این ارقام صرفاً بازه تقریبی هزینه‌ها در دانشگاه‌های اصلی بوده و شهریه نهایی ممکن است بر اساس نوع دانشگاه، مقطع تحصیلی و گرایش تخصصی انتخابی متغیر باشد. علاوه بر شهریه ثابت سالانه، متقاضیان بین‌المللی باید هزینه‌های جانبی مانند عوارض صدور کارت اقامت، آزمون‌های ورودی، بیمه و هزینه‌های زندگی در ارمنستان را نیز در برآورد مالی خود مد نظر قرار دهند.

سؤالات متداول

جمع‌بندی

تحصیل هنر در ارمنستان فرصتی ارزشمند و متمایز را برای علاقه‌مندان به رشته هنر فراهم می‌آورد تا در محیطی کاملاً آکادمیک و متکی بر استانداردهای آموزشی اروپا، مهارت‌های تخصصی خود را ارتقا دهند. بهره‌مندی از دانشگاه‌های برجسته‌ای نظیر کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان و دانشگاه پداگوژی، حضور اساتید صاحب‌نام بین‌المللی و هزینه‌های تحصیلی و زندگی مقرون‌به‌صرفه نسبت به کشورهای اروپایی، این کشور را به مقصدی ایده‌آل برای هنرجویانی تبدیل کرده است که به دنبال اخذ مدرک معتبر بین‌المللی و ورود حرفه‌ای به صحنه‌های جهانی موسیقی هستند.