صادرات به ترکیه در ۲۰۲۶

ترکیه یک بازار استراتژیک برای شرکت‌هایی است که به دنبال گسترش تجارت بین‌المللی به‌ویژه در اروپا، آسیا و خاورمیانه هستند. ترکیه به‌عنوان کشوری در چهارراه قاره‌ها، فرصت‌های زیادی را برای صادرکنندگان کالا در سراسر دنیا از جمله ایران فراهم می‌کند. با این حال برای صادرات موفقیت‌آمیز محصولات خود به ترکیه، آشنایی با قوانین و مقررات و تشریفات اداری حاکم بر این بازار ضروری است. در این مقاله به بررسی قوانین، شرایط و فرصت‌های موجود در صادرات به ترکیه می‌پردازیم.

صادرات به ترکیه

صادرات به ترکیه دسترسی به بازاری پویا و رو به رشد که اروپا و آسیا را به هم متصل می‌کند، برای شما فراهم می‌آورد. با رشد اقتصادی سالانه ۴.۵ درصد و پروژه‌های گسترده زیرساختی، ترکیه شانزدهمین اقتصاد بزرگ جهان بشمار می‌رود. توافق‌های تجاری جدید با اتحادیه اروپا و کشورهای آسیایی نیز فرصت‌های بیشتری را برای تجارت بین‌المللی و صادرات به ترکیه ایجاد کرده است.
عواملی مانند موقعیت استراتژیک در مسیرهای تجاری اوراسیا، تقاضای رو به افزایش در صنایع پیشرفته، سیاست‌های سرمایه‌گذار پسند پس از اصلاحات سال ۲۰۲۴ و البته پیش‌بینی جهش ۳۰ میلیارد دلاری در بخش تجارت الکترونیک، ترکیه را به یکی از جذاب‌ترین مقاصد صادراتی تبدیل کرده است.

چه کالاهایی برای صادرات به ترکیه مناسب‌ترند؟

با توجه به اقتصاد پویا و رو به رشد این کشور، لیست کالاهای صادراتی به ترکیه بسیار متنوع و بزرگ است. در ادامه به معرفی صنایع برتر و لیست کالاهای مناسب صادرات به ترکیه می‌پردازیم:

ماشین‌آلات و لوازم مکانیکی

صنعتی شدن و توسعه زیرساخت‌های ترکیه نیازمند ماشین‌آلات پیشرفته برای ساخت‌وساز، تولید و کشاورزی است. صادرکنندگان ماشین‌آلات صنعتی، تجهیزات ساختمانی و ماشین‌آلات کشاورزی می‌توانند با توجه به مدرنیزه شدن زیرساخت‌های ترکیه، از تقاضای رو به رشد این صنعت استفاده کنند.

قطعات و اجزای خودرو

صنعت خودرو یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های تولیدی ترکیه است که صادرات قطعات و اجزای خودرو به ترکیه را بسیار سودآور می‌کند. از آنجایی که ترکیه جایگاه خود را به‌عنوان یک تولیدکننده خودرو در اروپا تثبیت کرده، نیاز فزاینده‌ای به قطعات خودرو با کیفیت، از جمله موتور، سیستم‌های انتقال قدرت و قطعات الکترونیکی وجود دارد. صادرکنندگان این صنعت، فرصت‌های فراوانی برای تأمین بازار پررونق خودرو پیدا خواهند کرد.

داروسازی و تجهیزات پزشکی

در سال‌های اخیر حوزه مراقبت‌های بهداشتی در ترکیه رشد چشمگیری را تجربه کرده است که در نتیجه آن، تقاضا برای داروها و تجهیزات پزشکی به‌شدت افزایش یافته است. صادرات به ترکیه در بخش تجهیزات پزشکی، تجهیزات تشخیصی و داروهای با کیفیت، با توجه به سرمایه‌گذاری دولت در بهبود زیرساخت‌های بهداشت عمومی بسیار نویدبخش است.

مواد شیمیایی و پتروشیمی

صنعت ترکیه به‌شدت به واردات مواد شیمیایی و پتروشیمی وابسته است که برای فرایندهای تولید در صنایعی مانند پلاستیک، نساجی و کشاورزی ضروری هستند. صادرات مواد شیمیایی و محصولات پتروشیمی به ترکیه برای تأمین تقاضای داخلی این کشور بسیار سودآور است.

منسوجات و پوشاک

ترکیه هم صادر کننده و هم وارد کننده عمدهٔ منسوجات و پوشاک است. صادرات مواد اولیه مانند پنبه، الیاف مصنوعی و نخ به ترکیه برای حمایت از صنعت بزرگ نساجی آن حیاتی است. علاوه بر این برند‌های معتبر پوشاک نیز می‌توانند برای گسترش دامنه فعالیت خود، بر بازار ترکیه تمرکز کنند.

محصولات کشاورزی

ترکیه با وجود بخش کشاورزی قوی، برای اطمینان از تأمین پایدار مواد غذایی به واردات متکی است. صادرکنندگان محصولات کشاورزی می‌توانند فرصت‌های قابل‌توجهی در ترکیه پیدا کنند، به‌خصوص که تقاضا برای مواد غذایی با کیفیت همیشه رو به افزایش است.

لوازم الکترونیکی و کالاهای مصرفی

بازار لوازم الکترونیکی مصرفی در ترکیه به‌سرعت در حال رشد است. صادرات به ترکیه در زمینه محصولاتی مانند تلفن‌های هوشمند، لپ‌تاپ و مخصوصاً لوازم‌خانگی هر ساله در حال افزایش است. صادر کنندگانی که لوازم الکترونیکی مصرفی نوآورانه و بادوام ارائه می‌دهند، شانس بسیار خوبی در بازار ترکیه خواهند داشت.

مواد غذایی و نوشیدنی‌ها

مواد غذایی و نوشیدنی‌ها نیز فرصت‌های مناسبی برای صادرات به ترکیه هستند. تقاضای زیادی برای محصولات غذایی مانند لبنیات، شیرینی‌جات و قهوه وجود دارد. صادرکنندگان مواد غذایی می‌توانند سلیقه مصرف‌کنندگان ترک، به‌ویژه در میان طبقه متوسط ​​رو به رشد را برآورده کنند.

خدمات و نرم‌افزار فناوری اطلاعات

صادرات خدمات و نرم‌افزار فناوری اطلاعات به ترکیه به طور چشمگیری اهمیت دارد. دولت و بخش خصوصی ترکیه در حال سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال، امنیت سایبری و فناوری‌های نوآورانه هستند. در نتیجه، صادرات راه‌حل‌های نرم‌افزاری و خدمات ابری فرصت بسیار مناسبی برای صادرکنندگان است.

صادرات به ترکیه چگونه انجام می‌شود؟

شرکت‌هایی که می‌خواهند به ترکیه صادرات کنند، باید بدانند که این کشور بازار بزرگی با تقاضای داخلی قوی، زیرساخت‌های لجستیکی خوب و شبکه گسترده‌ای از واردکنندگان در صنایع مختلف دارد. اما موفقیت در صادرات به ترکیه به درک فرهنگ کسب‌وکار محلی، پیدا کردن واردکنندگان مناسب و انتخاب استراتژی صحیح برای ورود به بازار است. در ادامه به بررسی برخی از مؤثرترین راه‌ها برای صادرات کالا به ترکیه می‌پردازیم:

شرکت در نمایشگاه‌های تجاری در ترکیه

یکی از بهترین پاسخ‌ها به سؤال «چگونه به ترکیه صادرات کنیم؟»، شرکت در نمایشگاه‌های تجاری است که در شهرهای بزرگ مانند استانبول، ازمیر و آنکارا برگزار می‌شود. نمایشگاه‌های تجاری به شما این امکان را می‌دهند که با واردکنندگان، توزیع‌کنندگان و عمده‌فروشان ترکیه‌ای به‌صورت حضوری ملاقات کنید، محصولات خود را مستقیماً به مدیران خرید و تصمیم‌گیرندگان ارائه داده، نحوه قیمت‌گذاری محلی و روندهای بازار را درک کرده و از طریق جلسات حضوری، اعتماد سریع‌تری ایجاد کنید.

یک مزیت مهم این نمایشگاه‌ها این است که بسیاری از خریداران بین‌المللی نیز در نمایشگاه‌های تجاری ترکیه شرکت می‌کنند. این بدان معناست که هنگام صادرات به ترکیه، می‌توانید به خریدارانی از کشورهای دیگر که از طریق ترکیه تأمین می‌شوند نیز کالا بفروشید.

نمایشگاه‌های تجاری برای موارد زیر بسیار مؤثر هستند:

• لوازم‌خانگی و الکترونیکی
• مبلمان و دکوراسیون منزل
• مصالح ساختمانی
• منسوجات و پوشاک
• مواد غذایی، نوشیدنی‌ها و بسته‌بندی محصولات

همکاری با یک آژانس محلی در ترکیه

برای بسیاری از تولیدکنندگان خارجی که در حال بررسی چگونگی صادرات به ترکیه هستند، همکاری با یک آژانس محلی کارآمدترین و کم‌ریسک‌ترین مدل ورود به بازار است. این آژانس‌های محلی خدمات مختلفی از جمله ارزیابی محصول، تحلیل قیمت، شناسایی خریدار و نمایندگی محلی محصول شما را ارائه می‌دهند و به تأمین‌کنندگان خارجی کمک می‌کنند تا بدون نیاز به افتتاح دفتر محلی، به ترکیه صادرات داشته باشند.

اتاق‌های بازرگانی

یکی دیگر از راه‌های مؤثر در نحوه صادرات به ترکیه، استفاده از اتاق‌های بازرگانی ترکیه برای تحقیق در مورد خریداران بالقوه است. از طریق اتاق‌های بازرگانی می‌توانید اطلاعات زیر را بررسی کنید:

• لیست‌های تأیید شده واردکنندگان و توزیع‌کنندگان در ترکیه‌ 
• شناسایی شرکت‌های فعال بر اساس دسته‌بندی محصولات 
• دسترسی به تصمیم‌گیرندگان فعال در بخش هدف خود

این روش به‌ویژه برای صادرکنندگان B2B که به دنبال شرکای قابل اعتماد و بلندمدت در ترکیه هستند، مفید است.

استفاده از جست‌وجوی کلمات کلیدی در اینترنت

جست‌وجوی کلمات کلیدی در موتورهای جست‌وجو مانند گوگل یکی از کاربردی‌ترین ابزارها برای صادرکنندگانی است که در مورد نحوه صادرات به ترکیه تحقیق می‌کنند.

با ترکیب نام محصول خود با کلمات کلیدی مانند:

• واردکنندگان ترکیه (Turkish importers)
• واردکننده در ترکیه (importer in Turkey)
• توزیع‌کننده ترکیه (distributor Turkey)
• عمده‌فروش ترکیه (Turkey wholesaler)

می‌توانید شرکت‌هایی را که به طور فعال محصولات را در بازار ترکیه وارد و توزیع می‌کنند، شناسایی کنید. جست‌وجوی کلمات کلیدی همچنین به شما کمک می‌کند تا بفهمید خریداران ترکیه‌ای چگونه محصولات را جست‌وجو می‌کنند که برای استراتژی‌های دیجیتال مارکتینگ و صادرات به ترکیه در بلندمدت بسیار ارزشمند است.

روش‌های دیگر

به غیر از روش‌های اصلی که در بالا اشاره شد، صادرکنندگان کالا به ترکیه می‌توانند کارهای زیر را در نظر داشته باشند:

• از شبکه اجتماعی لینکدین برای پیدا کردن و ایجاد ارتباط با مدیران واردات استفاده کنند.
• با شرکت‌های تأمین‌کننده و بازرگانی که در ترکیه فعالیت می‌کنند، همکاری داشته باشند.
• توضیحات و اطلاعات محصولات خود را به دو زبان انگلیسی و ترکی ارائه دهند.
• ارتباطات اینترنتی را با ارتباط حضوری با نماینده‌های محلی در ترکیه ترکیب کنند.

در نظر داشته باشید که هر کدام از این روش‌ها، اگر با آگاهی از بازار ترکیه و پیگیری مستمر همراه شوند، بسیار مؤثرترند.

قوانین و شرایط صادرات به ترکیه

برای صادرات کالا به ترکیه، درک قوانین خاص، تهیه مدارک موردنیاز و رعایت تشریفات اداری حاکم بر این بازار ضروری است. در ادامه به بررسی قوانین صادرات به ترکیه و مدارک موردنیاز آن می‌پردازیم:

آشنایی با موافقت‌نامه‌های تجاری و تعرفه‌های گمرکی

پیش از شروع صادرات به ترکیه، باید با موافقت‌نامه‌های تجاری میان این کشور و ایران یا کشور مبدأ حضور خود آشنا شوید. علاوه بر کشورهای اروپایی، ترکیه با چندین کشور در آسیا، خاورمیانه و آفریقا، موافقت‌نامه تجارت آزاد امضا کرده است. این توافق‌ها به شرکت‌های صادرکننده امکان می‌دهد از کاهش تعرفه و سایر مزایا بهره‌مند شوند، اما شرایط آن بسته به نوع محصول و کشور مبدأ متفاوت است. پس پیش از شروع فرایند صادرات، حتماً تعرفه‌های گمرکی مربوط به کالاهای خود را بررسی کنید.
جهت استعلام دقیق تعرفه‌های گمرکی، می‌توانید به سامانه‌‌های رسمی تعرفه‌ی گمرکی ترکیه مراجعه کنید. وب‌سایت tariff-tr.com که متعلق به وزارت اقتصاد ترکیه بوده، امکان جستجوی تعرفه بر اساس کشور، نام و یا کد کالا (HS Code) را فراهم می‌کند.

مدارک موردنیاز جهت صادرات کالا به ترکیه

برای صادرات کالا به ترکیه، باید تشریفات گمرکی مشخصی را دنبال کنید. مهم‌ترین مدارکی که برای صادرات کالا لازم است عبارت‌اند از:

·       اظهارنامه گمرکی: صادرکننده باید اظهارنامه‌ای شامل جزئیات کالاهای ارسالی ارائه دهد. این اظهارنامه به‌صورت اینترنتی و از طریق سامانه الکترونیکی گمرک ترکیه (BILGE) تکمیل می‌شود.

·       فاکتور تجاری: فاکتور تجاری باید به زبان انگلیسی نوشته شود و شامل اطلاعات فرستنده، گیرنده و شرح دقیق کالاها باشد. دقت در این فاکتور بسیار مهم است تا از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری شود.

·       گواهی مبدأ: این مدرک نشان می‌دهد که کالا در کدام کشور تولید شده است و ممکن است برای استفاده از معافیت‌های گمرکی لازم باشد. گواهی مبدأ را می‌توان از اتاق بازرگانی یا مراجع ذی‌صلاح در ایران یا کشور صادرکننده دریافت کرد.

·       گواهی‌های بهداشتی و گیاه‌پزشکی: برای برخی کالاها به‌ویژه محصولات کشاورزی، مواد غذایی و دارویی، ارائه گواهی‌های بهداشتی یا گیاه‌پزشکی الزامی است تا مطابقت آن‌ها با استانداردهای ترکیه ثابت شود.

·       کد تعرفه محصول (HS Code): هر محصول باید بر اساس سیستم بین‌المللی کدگذاری کالا به درستی طبقه‌بندی شود. این کد تعیین‌کننده‌ی نرخ تعرفه گمرکی و از الزامات ویژه واردات به ترکیه است.

بررسی الزامات هر محصول

برخی از گروه‌های کالایی تحت مقررات سخت‌گیرانه‌تری قرار دارند تا از سلامت، محیط‌زیست یا ایمنی مصرف‌کننده محافظت شود. از جمله این محصولات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مواد غذایی و نوشیدنی: این محصولات باید از نظر ایمنی، برچسب‌گذاری و بسته‌بندی استانداردهای دقیقی را رعایت کنند. نظارت بر این مقررات بر عهده وزارت کشاورزی و جنگلداری ترکیه است.
• مواد آرایشی و دارویی: لوازم آرایشی و داروها نیاز به بازرسی و مجوز ورود به بازار دارند و باید معیارهای سلامت و کارآمدی آن‌ها از سوی وزارت بهداشت بررسی شود.
• مواد شیمیایی و محصولات خطرناک: صادرات این نوع کالاها مستلزم رعایت استانداردهای ایمنی و حفاظت از محیط‌زیست ترکیه است.
• وسایل نقلیه و قطعات خودرو: این محصولات باید بر اساس استانداردهای ایمنی ترکیه که هماهنگ با استانداردهای اتحادیه اروپاست، گواهی دریافت کنند.

برای هر دسته از کالاها، پیش از اقدام به صادرات، حتماً استانداردهای خاص ترکیه را بررسی کنید.

رعایت استانداردهای برچسب‌گذاری و بسته‌بندی

برچسب‌های محصولات صادراتی به ترکیه باید از نظر زبان، محتوا و ایمنی، شرایط مشخصی داشته باشند. توضیحات روی برچسب باید به زبان ترکی باشد و شامل موارد زیر شود:

• نام محصول
• شرح و توضیحات محصول
• ترکیبات (به‌ویژه برای مواد غذایی، آرایشی و دارویی)
• اطلاعات مربوط به مسائل ایمنی و نحوه استفاده
• تاریخ انقضا یا مدت ماندگاری (در صورت نیاز)

بسته‌بندی نیز باید به گونه‌ای باشد که از کالا در طول حمل‌ونقل محافظت کند و با استانداردهای ایمنی هماهنگ باشد. برای محصولات حساس (مانند مواد غذایی یا الکترونیکی)، بسته‌بندی باید معیارهای زیست‌محیطی تعیین‌شده از سوی مقامات ترکیه را نیز رعایت کند.

قوانین مالیاتی و هزینه‌ها

صادرکنندگان باید از مالیات‌ها و هزینه‌های احتمالی در ترکیه آگاهی داشته باشند:

• مالیات بر ارزش افزوده (VAT): در ترکیه، صادرات معمولاً از مالیات بر ارزش افزوده معاف است که برای صادرکننده مزیت محسوب می‌شود. با این‌حال، مالیات بر ارزش افزوده داخلی (۱۸٪) ممکن است برای برخی معاملات درون ترکیه مانند فروش مستقیم به مصرف‌کننده اعمال شود.
• تعرفه‌های گمرکی: تعرفه‌ها با توجه به نوع محصول متفاوت است. همان‌طور که اشاره شد، در چارچوب موافقت‌نامه‌های تجاری ممکن است قابل‌مذاکره باشد، اما برای محصولاتی که مشمول این توافق‌ها نیستند، نرخ تعرفه معمولی اعمال می‌شود.

دریافت راهنمایی و پشتیبانی برای صادرات کالا به ترکیه

برای موفقیت در صادرات به ترکیه، همکاری با شرکای محلی بسیار توصیه می‌شود. این متخصصان در زمینه‌های حقوقی، گمرکی، مالیاتی و غیره می‌توانند به شما کمک کنند تا با چارچوب قوانین ترکیه آشنا شوید، مدارک لازم را تهیه کرده و از اشتباهات پرهزینه جلوگیری کنید.

صادرات ایران به ترکیه

لیست کالاهای صادراتی ایران به ترکیه نشان می‌دهد که برخی اقلام خاص به طور پیوسته در لیست صادرات این دو کشور وجود دارد. مهم‌ترین این اقلام را می‌توان نفت و سوخت‌های فسیلی دانست. با این حال اقلام مهم دیگری نیز در بین آنها وجود دارد. لیست زیر که از داده‌های سازمان تجارت جهانی استخراج شده است، مهم‌ترین صادرات ایران به ترکیه را به ترتیب و از نظر ارزش دلاری نشان می‌دهد:

• نفت
• سوخت‌های فسیلی
• آلومینیوم
• آهن و فولاد
• انواع نخ
• شیشه و محصولات شیشه‌ای
• فلز روی
• انواع کود
• مس
• مواد شیمیایی آلی
• محصولات پلاستیکی

آمار فوق عمدتاً مبتنی بر داده‌های جهانی است. بررسی آمار گمرک ایران نیز داده‌های جالبی در مورد آمار صادرات به ترکیه ارائه می‌دهد. ایران چهار گمرک مهم در مرز با ترکیه دارد که شامل گمرک بازرگان، خوی، سرو و رازی می‌شود. بازرگانان و صادرکنندگان می‌توانند از طریق یکی از این گمرک‌ها که همگی در استان آذربایجان غربی واقع شده‌اند، با ترکیه تجارت کنند. جالب است بدانید که بر اساس آمار گمرک ایران در سال‌های اخیر، مهم‌ترین اقلام صادراتی به ترکیه از ایران به شرح زیر بوده است:

• خرما
• لوله و پروفیل
• انگور
• سیب‌زمینی
• کیوی
• گل‌کلم
• هندوانه
• پلی‌اتیلن و پلی‌استایرن
• اوره
• انواع سنگ‌های ساختمانی
• انواع محصولات غذایی و محصولات کشاورزی
• لوازم‌خانگی و آشپزخانه
• ورق آهن و آلومینیوم
• ظروف شش‌ضلعی

علاوه بر محصولات فوق، اقلام مختلف دیگری نیز توسط تجار و بازرگانان کشورمان به ترکیه صادر می‌شود. بیشترین حجم کالا در سال‌های اخیر به ترتیب از طریق گمرکات تبریز، زنجان، منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی بندر امام خمینی، اراک، بندر امام خمینی، بازرگان و سایر گمرکات انجام شده است.

از جمله سودآورترین صادرات ایران به ترکیه نیز می‌توان به مواردی مانند محصولات پتروشیمی، پلیمرها، سیمان، پسته، خرما، کشمش، هندوانه، گاز طبیعی مایع، آهن و فولاد غیر آلیاژی، آلومینیوم خام و موارد درگیر اشاره کرد.

حمل‌ونقل کالا جهت صادرات به ترکیه

حمل‌ونقل کالا از ایران به ترکیه، با توجه به همسایگی دو کشور و تنوع زیرساخت‌ها به شیوه‌های گوناگونی امکان‌پذیر است. بسته به نوع محصول، بودجه و مدت‌زمان مد نظرتان، می‌توانید حمل‌ونقل کالا را به‌صورت جاده‌ای، ریلی و یا حتی هوایی انجام دهید. حمل‌ونقل جاده‌ای معمولاً رایج‌ترین، مقرون‌به‌صرفه‌ترین و پرانعطاف‌ترین گزینه برای صادرات به ترکیه است.

برای اطمینان از رعایت قوانین گمرکی و حمل‌ونقل، بهتر است با یک شرکت حمل‌ونقل بین‌المللی معتبر و با‌سابقه همکاری کنید تا خیالتان از این بابت راحت باشد. لازم به ذکر است که حتماً به بسته‌بندی کالا اهمیت ویژه‌ای بدهید. استفاده از بسته‌بندی استاندارد و اصولی از آسیب‌دیدن کالا حین جابه‌جایی و تحمیل هزینه‌های اضافی جلوگیری خواهد کرد. 

دریافت وجه حاصل از صادرات به ترکیه

با توجه به محدودیت‌های ارزی و تحریم‌های بین‌المللی در ایران، دریافت وجه حاصل از صادرات به ترکیه یکی از حساس‌ترین مراحل کار است. دریافت وجه را می‌توان از طریق روش‌های رسمی مانند سامانه نیما و یا روش‌های غیررسمی (با ریسک بالا) مانند استفاده از صرافی‌های معتبر و یا شرکت‌های واسطه انجام داد. روش اصلی برای صادرکنندگان، بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور از طریق سامانه نیما (نظام یکپارچه معاملات ارزی) است. شما می‌توانید ارز حاصل از صادرات خود را در سامانه نیما عرضه کرده تا بانک‌ها یا صرافی‌های مجاز آن را خریداری و معادل ریالی آن را به حساب شما واریز کنند. 

سؤالات متداول

جمع‌بندی

صادرات کالا به ترکیه، نیازمند آشنایی با قوانین صادرات این کشور، آماده‌سازی مدارک موردنیاز، تأیید استانداردهای خاص محصول و رعایت مقررات و تعرفه‌های گمرکی است. با برنامه‌ریزی دقیق هر مرحله، نه‌تنها می‌توانید مشکلات احتمالی را به حداقل برسانید، بلکه از فرصت‌هایی که این بازار استراتژیک فراهم می‌کند نیز بهره‌مند شوید. در پایان همواره توصیه می‌شود برای اطمینان از موفقیت صادرات خود به ترکیه، با شرکا و متخصصان محلی در این کشور همکاری کنید.